Zakład Historii Polski i Powszechnej do końca XV wieku przygotował zbiór studiów ofiarowanych Profesorowi Mateuszowi Golińskiemu z okazji sześćdziesiątej piątej rocznicy urodzin, pt. Urbs et societas, red. Dagmara Adamska, Wojciech Mrozowicz, Stanisław Rosik, wyd. Chronicon, Wrocław 2025, ss. 510.

Tom obejmuje 26 artykułów autorstwa cenionych badaczy – przyjaciół i współpracowników Jubilata – poświęconych zagadnieniom bliskim Jego zainteresowaniom naukowym, w szczególności wieloaspektowym i interdyscyplinarnym badaniom średniowiecznych ośrodków miejskich, społeczności miejskich oraz przestrzeni.

SPIS TREŚCI

Tabula gratulatoria / 5

Wstęp / 9

Wykaz publikacji Profesora Mateusza Golińskiego za lata 1986–2025 / 11

 WRATISLAVIA – SILESIA – BOHEMIA

STANISŁAW ROSIK, Civitas Wortizlava Bolesława Chrobrego – tysiącletni fundament miasta nad Odrą. Memoria i historia / 39

RAFAŁ EYSYMONTT, Plan średniowiecznego miasta śląskiego jak emanacja średniowiecznego prawa i niezapomniany fenomen. Wybrane aspekty / 53

PRZEMYSŁAW WISZEWSKI, Prywatne miasto i weichbild między Czechami i Śląskiem (Chełmsko Śląskie, XIII/XIV w.) / 73

MAŁGORZATA CHOROWSKA, PATRYCJA LIPCZYŃSKA, ROLAND MRUCZEK, Średniowieczny „pałac” księżnej Agnieszki w Jaworze a kwestia dworów książęcych w miastach księstwa świdnicko-jaworskiego / 97

MAREK L. WÓJCIK, Schoffrichterowie z Bystrzycy Kłodzkiej. Z badań nad genealogią elity miejskiej w XV w. / 117

PIOTR BOROŃ, Adrian Hornig – XVI-wieczny przedsiębiorca z Tarnowskich Gór / 135

ROŚCISŁAW ŻERELIK, Trzy drogi kształtowania się pięciopolowych herbów miejskich w XVI wieku / 155

 CIVITAS IN ORBE TERRARUM

ALEKSANDER PAROŃ, Miasto – Hassliebe nomadów / 181

LESŁAW SPYCHAŁA, Castellum terreum Uarod i castrum Warod anonimowych Gesta Hungarorum. Uwagi w sprawie terminologii dotyczącej fortyfikacji / 197

TOMASZ PEŁECH, Instytucje kościelne a rozwój urbanistyczny Jerozolimy w okresie krzyżowców (1099–1187) / 227

MARTIN ČAPSKÝ, Kommunikative Strategien von Sigismund von Luxemburg in der Zeit der ersten Kreuzzugserklärung / 247

ADRIEN QUÉRET-PODESTA, … j’ay fait depeindre toutes les villes, chasteaux et forteresses ainsi com pourra veoir par ordonnance. Les villes de France centrale dans l’Armorial de Guillaume Revel… / 275

URBS ET SCRIPTURA

WOJCIECH MROZOWICZ, Quinque requiruntur ad bonam civitatem. Wizja idealnego miasta według średniowiecznego kaznodziei/ 295

HALINA MANIKOWSKA, Na pulpicie Piotra Eschenloera – tłumacza, skryby, redaktora / 309

GRZEGORZ MYŚLIWSKI, Efekt domina. Konsekwencje wyprawy kupca krakowskiego do Londynu w świetle listu rady miejskiej Torunia do królowej Anglii (1384 r.) / 323

TOMASZ JUREK, Fałszerz ze Wschowy / 337

SOCIETAS URBANA: VITA OECONOMICA – VITA COTIDIANA

JERZY PIEKALSKI, Zróżnicowanie stylu i standardu życia we Wrocławiu i w Pradze w XV–XVIII w. jako przedmiot badań archeologii historycznej / 353

DAGMARA ADAMSKA, Podziemne imperia? Ratuszowe piwnice średniowiecznego Śląska / 383

MAREK SŁOŃ, Miasta za blisko siebie / 407

KRZYSZTOF MIKULSKI, Rodzina Rote – kupcy hanzeatyccy z Torunia, właściciele rent we Wrocławiu / 421

ZDZISŁAW NOGA, O migracjach mieszczan wrocławskich do Krakowa w XV–XVI wieku / 431

ROMAN CZAJA, Zwierzęta w miastach pruskich w średniowieczu i na progu epoki nowożytnej. Między dobrem wspólnym a prywatnym gospodarowaniem / 443

HANNA ZAREMSKA, Aguna: „ani panna, ani wdowa” / 453

MARCIN STARZYŃSKI Nierządnice i mniejsze zło, czyli o krakowskich krewnych mistrza Falkenberga? / 465

KRZYSZTOF KOPIŃSKI, Zaszczytny tytuł „Herr” w średniowiecznym Toruniu / 479

URSZULA SOWINA, Ubiór mężczyzn-mieszczan krakowskich w świetle ich inwentarzy rzeczy z przełomu XV–XVI wieku / 491

Autorzy / 507

Zbiór wkrótce dostępny na stronie Wydawnictwa Chronicon