Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego zaprasza do nadsyłania abstraktów na konferencję naukową:

(Nie) słodka historia. Burak cukrowy i pszczelarstwo w dziejach człowieka, Wrocław, 24-25 września 2026 r.

Upodobanie do słodkości towarzyszy człowiekowi od pierwszych chwil jego życia. Cukry, bez względu na swoją strukturę, czy to w formie prostej czy złożonej definiują funkcjonowanie przyrody, a co za tym idzie również całej ludzkości. W organizmach żywych pełnią rolę dostawcy energii. Dlatego też nie może dziwić, iż w historię świata na stałe wpisał się jakże bogaty wachlarz wszelakiej maści środków i substancji słodzących. Wspomniane, zakładając człowiekowi różowe okulary przyjemności, w równym stopniu rujnują jego zdrowie, sprawiając, iż losy świata mają tak wybitnie swoisty słodko-gorzki smak. Wspomniany namysł dał organizatorowi impuls do zainicjowania interdyscyplinarnej refleksji nad znaczeniem buraka cukrowego i pszczelarstwa w historii ludzkości ze szczególnym uwzględnieniem Europy i ziem polskich. Nieprzypadkowo wspomniana idea zrodziła się na Dolnym Śląska, gdzie na przełomie XVIII i XIX wieku z inicjatywy Fryderyka K. Acharda została założona cukrownia uznana za pierwszą na świecie produkującą z soku buraczanego na skalę przemysłową skrystalizowany cukier.

Celowo zaproponowano złożenie podczas jednej konferencji naukowej zagadnień związanych z szeroko rozumianą tematyką buraka cukrowego i pszczelarstwa. Naturalnym łącznikiem jest tu oczywiście słowo cukier. Nie bez znaczenia była także świadomość swoistego współistnienia do dnia dzisiejszego tych dwóch, wbrew pozorom, nie tak dla siebie odległych obszarów. Poza tym, od pewnego czasu w przestrzeni medialnej obserwuje się swoisty spór, który zamknąć można w kultowym stwierdzeniu o wyższości świąt Bożego Narodzenia nad Wielkanocą, a w tym konkretnym przypadku o wyższości miodu nad cukrem buraczanym, gdzie część debatujących stawia, biorąc pod uwagę ciemną stronę słodyczy, znak równości pomiędzy obydwoma produktami.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania głównym hasłem wywoławczym konferencji jest FENOMEN SŁODKOŚCI ujęty w szerokich kontekstach. Mając na uwadze bardzo pozytywne doświadczenia poprzednich interdyscyplinarnych spotkań naukowych poświęconych ziemniakowi i zbożu zapraszam serdecznie do współpracy reprezentantów bardzo różnych dziedzin i dyscyplin naukowych, w tym historyków, archeologów, historyków sztuki, etnologów, kulturoznawców, folklorystów, językoznawców, polonistów, reprezentantów nauk o religii, technologów żywności i żywienia, naukowców zajmujących się rolnictwem i ogrodnictwem, farmaceutów, medyków, socjologów, ekonomistów, archiwistów i regionalistów. Nawiązując również do dobrych praktyk poprzednich konferencji do udziału zapraszamy także doktorantów i młodych adeptów nauki terminujących u swoich akademickich Mistrzów.

Tak szerokie podejście do problematyki buraka cukrowego i pszczelarstwa w przekonaniu organizatora pozwoli na holistyczne spojrzenie na wiodące zagadnienie konferencji definiowane hasłem przewodnim o FENOMENIE SŁODKOŚCI. Humanistom, profesjonalna wiedza znawców uprawy i przetwórstwa buraka cukrowego, pszczół i miodu, wszelkich odsłon cukru w życiu człowieka czy aspektów ekonomicznych pozwoli na głębsze poznanie i zrozumienie wspomnianej problematyki. Z kolei, reprezentanci dyscyplin humanistycznych oraz społecznych dzieląc się swoją wiedzą mogą ukazać szeroki kontekst funkcjonowania głównych „bohaterów” naszego spotkania naukowego w sferze społecznej i kulturowej.

W zakres merytoryczny konferencji wchodzą następujące zagadnienia:
1) Burak cukrowy i pszczelarstwo – konteksty przyrodnicze, technologiczne i kulinarne na gruncie europejskim, ze szczególnym uwzględnieniem ziem polskich, w tym Dolnego Śląska na przestrzeni wieków.
2) Burak cukrowy i pszczelarstwo wpisane w historię polityczną i ekonomiczną Europy, ziem polskich, w tym Dolnego Śląska.
3) Burak cukrowy i pszczelarstwo – role i funkcje społeczne oraz kulturowe w kontekście historycznym w Europie, na ziemiach polskich, w tym na Dolnym Śląsku.

Obszary problemowe:

• Burak cukrowy jako roślina
• Burak cukrowy na tle innych roślin słodzących
• Burak cukrowy w kulturze agrotechnicznej
• Wpływ buraka cukrowego na gospodarkę i krajobraz rolniczy
• Burak cukrowy na mapie i w statystyce
• Burak cukrowy a wielka polityka
• Znaczenie buraka cukrowego w przemyśle przetwórczym
• Polski przemysł cukrowniczy – kontekst historyczny i współczesność
• Pszczelarstwo jako zawód rolniczy i sektor gospodarki rolnej
• Pszczoły w mieście
• Pszczoły a przetrwanie biologiczne i kondycja fizyczna człowieka
• Pszczelarstwo jako fenomen kulturowy
• Pszczelarstwo w kontekście ruchów społecznych
• Bartnictwo i pszczelarstwo – kontekst historyczny
• Pszczoły i artefakty pszczelarskie w symbolice
• Burak cukrowy i pszczelarstwo a krajobraz kulturowy (dziedzictwo) wsi
• Różne wymiary kampanii buraczanych
• Burak cukrowy i produkty pszczele (wosk, pyłek, pierzga i propolis oraz mleczko pszczele) w farmacji i magii
• Cukier, miód i produkty pszczele (apiterapia) a medycyna
• Zdrowotne blaski, cienie i patologie cukrów wszelakich
• Cukier i miód na stole – ich rola w codziennej diecie oraz w gastronomii. Historia i teraźniejszość.
• Cukier buraczany – rewolucja w cukiernictwie?
• Miód i jego znaczenie w historii wypieków
• Burak cukrowy i pszczelarstwo na łamach prasy
• Burak cukrowy i pszczelarstwo w heraldyce i sfragistyce
• Słodkości wszelakie obiektem zainteresowania artystów, poetów, pisarzy
• Burak cukrowy i pszczelarstwo w polszczyźnie i językoznawstwie
• Burak cukrowy i pszczoły w satyrze
• Burak cukrowy i pszczelarstwo w filmie i w fotografii
• Burak cukrowy i produkty pszczele w propagandzie
• „Cukier krzepi!” – burak cukrowy i miód oraz inne produkty pszczele w reklamie handlowej
• Cukrownie i ule w krajobrazie ekonomicznym i kulturowym

Proszę wymienione obszary problemowe potraktować jako propozycje do ewentualnego uwzględnienia. Organizator jest otwarty na autorskie sugestie uczestników konferencji.

Konferencja jest organizowana w trybie stacjonarnym.

Zgłoszenia na konferencję proszę nadsyłać do 24 kwietnia 2026 r. według FORMULARZA

Propozycje referatów proszę kierować na adres e-mailowy: joanna.nowosielska-sobel@uwr.edu.pl

Plonem konferencji będzie publikacja naukowa wydana w serii „Wieś dolnośląska bogactwem ziemi pisana”, firmowana przez Księgarnię Akademicką z Krakowa. Kolejne informacje o konferencji prześlemy ok. 20 maja 2026 r. Termin uiszczania opłat konferencyjnych upływa 4 września 2026 r.

Koszt uczestnictwa wynosi 450 zł; dla doktorantów i studentów – 250 zł

Opłata konferencyjna obejmuje: przygotowanie materiałów konferencyjnych, publikację materiałów pokonferencyjnych, wyżywienie w trakcie konferencji (obiady i poczęstunek kawowy). Nie zapewniamy noclegów.

Kierownik konferencji
dr hab. prof. UWr Joanna Nowosielska-Sobel