Szewskie czwartki

„Szewskie czwartki” – przewrotna nazwa cyklu – nawiązuje z jednej strony do ulicy Szewskiej, przy której mieści się siedziba Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego, z drugiej zaś do słynnej łacińskiej maksymy Ne sutor ultra crepidam („Szewcze, nie wychodź poza sandał”). Według tradycji miał ją wypowiedzieć starożytny malarz Apelles, gdy szewc – po trafnej uwadze dotyczącej źle namalowanego buta – zaczął krytykować proporcje całej postaci. Sentencję tę odczytuje się jako przypomnienie, że każdy powinien wypowiadać się przede wszystkim w zakresie własnych kompetencji. Właśnie dlatego podczas „Szewskich czwartków” głos zabierają specjaliści z różnych ośrodków badawczych – najczęściej historycy, ale także archeolodzy czy badacze łączący różne dyscypliny. Ich wystąpienia dotyczą często bardzo szczegółowych zagadnień, jednak zawsze przygotowywane są z najwyższą starannością metodologiczną i opierają się na pogłębionej znajomości źródeł oraz literatury przedmiotu.

Cykl interdyscyplinarnych spotkań on-line organizowany jest od 2023 roku z inicjatywy Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Dotychczas odbyły się dwie edycje (2023/2024 oraz 2024/2025), a comiesięczne wykłady gromadziły od kilkunastu do ponad sześćdziesięciu uczestników. Obecnie realizowana jest trzecia edycja cyklu (2025/2026). Otwarta formuła spotkań sprawia, że każdy zainteresowany może dołączyć, wysłuchać prelekcji i wziąć udział w dyskusji poświęconej najnowszym badaniom historycznym.

Pomysłodawczynią i organizatorką spotkań jest dr hab. Dagmara Adamska, prof. UWr.

Sezon I – edycja 2023/2024

Większość wystąpień została zarejestrowana i jest dostępna na kanale YouTube Instytutu:

·  12.10.2023 – dr hab. Piotr Guzowski, prof. UwB: Czarna śmierć w Europie w perspektywie źródeł historycznych i archiwów natury

·  23.11.2023 – dr hab. Iwona Janicka, prof. UG: Podróż koleją w czasie epidemii cholery w XIX-wiecznej Rosji

·  14.12.2023 – dr Jakub Węglorz: Co nowego o nowożytnej nauce i lekach można powiedzieć dzięki interdyscyplinarnym rekonstrukcjom?

·  11.01.2024 – dr Tomasz Związek: Dlaczego historia środowiskowa powinna być interdyscyplinarna? Kilka refleksji w związku z historią lasów na ziemiach polskich

·  22.02.2024 – dr hab. Sławomir Łotysz, prof. IHN PAN: O perspektywie środowiskowej w historii

·  14.03.2024 – dr hab. Tomasz Samojlik: Ewolucja wizerunku żubra i wiedzy na jego temat w kontekście wyginięcia, restytucji i obecnej ochrony gatunku

·  25.04.2024 – dr Paweł Cembrzyński: Średniowieczne miasta górnicze: społeczeństwo, technologia, środowisko

·  23.05.2024 – dr hab. Adam Pałuchowski, prof. UWr: Specyficznie wysoka pozycja społeczna kobiet u wojowniczych Dorów, Germanów i Celtów w ujęciu socjobiologicznym

·  6.06.2024 – dr Radosław Poniat: Jak można mierzyć kapitał ludzki w historycznych społeczeństwach? Skolaryzacja, piśmienność, alfabetyzacja i numeracy

Sezon II – edycja 2024/2025

Większość wystąpień została zarejestrowana i jest dostępna na kanale YouTube Instytutu:

·  17.10.2024 – dr Michał Wojenka: Jaskinie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej w średniowieczu i w czasach nowożytnych w świetle badań archeologicznych

·  19.11.2024 – dr hab. Aleksander Paroń, prof. IAiE PAN: Gykia i inni. Krym w «De administrando imperio» Konstantyna VII Porfirogenety

·  12.12.2024 – dr Łukasz Sobechowicz: Biologiczny standard życia w XIX-wiecznej Polsce. Geny, środowisko, miejsce zamieszkania a wysokość ciała człowieka

·  30.01.2025 – dr Dorota Dias-Lewandowska: Społeczna izolacja, więzienie i ubezwłasnowolnienie. Nadzorowanie kobiecego picia w drugiej połowie XIX wieku

·  27.02.2025 – dr hab. Grzegorz Kulka, prof. UWr: Bić albo nie bić. Problematyka pojedynku z udziałem oficera Wojska Polskiego w latach 1918–1939

·  27.03.2025 – dr Przemysław Nocuń: Lancelot pod Śnieżką. Średniowieczna wieża w Siedlęcinie w świetle najnowszych badań

·  24.04.2025 – prof. Oleh Razyhrayev: Sprowokować wojnę. Działalność bolszewickich grup dywersyjnych na Wołyniu na początku lat dwudziestych XX wieku

·  22.05.2025 – dr hab. Bożena Czwojdrak, prof. UŚ i dr hab. Rafał Skowronek, prof. ŚUM: Choroby i przyczyny śmierci królowych w późnośredniowiecznej Polsce

·  12.06.2025 – dr Dominika Grzesik: Bóg sztuki lekarskiej Asklepios i jego kult w starożytnej Grecji: terapeutyczne sny, magiczne uzdrowienia i inne cuda

Sezon III – edycja 2025/2026

Większość wystąpień została zarejestrowana i jest dostępna na kanale YouTube Instytutu:

·  30.10.2025 – dr hab. Olga Miriam Przybyłowicz: Świąteczne menu w klasztorach żeńskich w epoce nowożytnej

·  27.11.2025 – dr hab. Krzysztof Fokt: Wolni, niewolni, półwolni? O statusie chłopów w monarchii wczesnopiastowskiej

·  18.12.2025 – dr hab. Janusz Mierzwa, prof. UJ: Silni, zwarci, gotowi? Społeczne aspekty przygotowań administracji do kampanii polskiej 1939

· 8.01.2026 – dr Magdalena Gibiec: Archiwum Senyka w badaniach nad Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów w latach 30. XX wieku

· 26.02.2026 – dr Cezary Kardasz: Miasto i handel dalekosiężny w późnym średniowieczu. Między współpracą a presją gospodarczą i środowiskową – przykład Gdańska w XIV–XVI wieku

· 5.03.2026 – dr Tomasz Pełech: Jedno wydarzenie, wiele opowieści – Jerozolima 1099

· 16.04.2026 – dr Pavel Ablamski: Między nacjonalizmem a „tutejszością”. Województwo poleskie w latach 1921-1939